Türk Gıda Kodeksi Bebek Mamaları-Bebek Formülleri Tebliği

4 Eylül 2008 PERŞEMBE Resmi Gazete Sayı : 26987

Tarım ve Köyişleri Bakanlığından:

TÜRK GIDA KODEKSİ 

BEBEK FORMÜLLERİ TEBLİĞİ

(TEBLİĞ NO: 2008/52)

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı; bebek formüllerinin tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretim, hazırlama, işleme, muhafaza, depolama, taşıma ve pazarlamasını sağlamak üzere bu ürünlerin özelliklerini belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, özel beslenme amacıyla, yaşamlarının ilk ayları boyunca bebeklerin beslenmesinde kullanımı uygun olan bebek formüllerini ve bebek sütünü kapsar.

Hukuki dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 27/5/2004 tarihli ve 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 7 nci ve 8 inci maddelerine göre hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Tebliğde geçen;

a) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,

b) Bebek: On iki ayın altındaki yaş grubunu,

c) Bebek Formülü: Bebeklerin yaşamlarının ilk ayları boyunca, uygun tamamlayıcı beslenme ile tanışıncaya kadar özel beslenme ihtiyaçlarını karşılayan, doğrudan veya su ilavesi dışında hiçbir işleme gerek göstermeden tüketime hazır ürünleri,

ç) Pestisit kalıntısı: Bebek formüllerinde, bir bitki koruma ürününün metabolitlerini ve parçalanma ürünlerini veya reaksiyonu sonucu oluşan ürünlerini de kapsayan kalıntıları

ifade eder.

Ürün özellikleri

MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin özellikleri aşağıda verilmiştir:

a) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünler anne sütü ile beslenemeyen normal sağlıklı bebeklerin özel beslenme gereksinimlerini karşılamak amacıyla üretilmiş olmalıdır.

b) Bebek formülü, temel olarak Ek-1’in 2 nci maddesinde yer alan protein kaynaklarını ve doğumdan itibaren bebek beslenmesi için uygunluğu bilimsel olarak genel kabul görmüş diğer bileşenleri içerir. Bu bileşenlerin uygunluğu bilimsel çerçevede Bakanlıkça belirlenir.

c) Bebek formüllerinin temel bileşimi Ek-1’e uygun olmalıdır. Ek-1’in 2.1 inci maddesinde yer alan inek sütü proteininden üretilmiş ve protein içeriği 0,45 g/100 kJ (1,8 g/100 kcal) ile 0,5 g/100 kJ (2 g/100 kcal) arasındaki bebek formüllerinin bebeklerin özel beslenme amacına uygunluğu, bilimsel çerçevede Bakanlıkça değerlendirilir.

Ek-1’in 2.2 nci maddesinde yer alan protein hidrolizatlarından üretilmiş ve protein içeriği 0,45 g/100 kJ (1,8 g/100 kcal) ile 0,56 g/100 kJ (2,25 g/100 kcal) arasındaki bebek formüllerinin bebeklerin özel beslenme amacına uygunluğu, bilimsel çerçevede Bakanlıkça değerlendirilir. Bunlar Ek-8’deki değerlere uygun olmalıdır.

ç) Bebek formüllerindeki her bir faydalanılabilen esansiyel ve yarı esansiyel amino asit miktarları Ek-2’de verilen anne sütü proteinine eşit veya daha fazla olmalıdır.

d) Bebek formüllerine yalnızca Ek-3’de belirtilen besin ögeleri ilave edilebilir.

e) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler;

1) Bebeklerin sağlığına zarar verecek miktarda herhangi bir madde içermemelidir,

2) Her bir pestisit kalıntı seviyesi Ek-4’de yer alan pestisitlere ait kalıntılar hariç, 0,01 mg/kg’ı aşmamalıdır,

3) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin üretiminde kullanılacak tarımsal ürünlerde Ek-5’de belirtilen pestisitler kullanılamaz. Ancak tarımsal üretimde kullanılmadığı halde analiz sonucunda belirlendiği takdirde, kalıntı limitinin 0,003 mg/kg’ı aşmaması durumunda bu pestisitler kullanılmamış olarak değerlendirilir.

(2) Bu Tebliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (2) ve (3) numaralı alt bentlerinde belirtilen limitler, üretici tarafından verilen kullanım talimatına göre hazırlanan veya doğrudan tüketime hazır olarak satışa sunulan bebek formüllerine uygulanır.

Katkı maddeleri

MADDE 6 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler, 25/8/2002 tarihli ve 24857 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıdalarda Kullanılan Renklendiriciler Tebliği, 22/5/2008 tarihli ve 26883 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Renklendiriciler ve Tatlandırıcılar Dışındaki Gıda Katkı Maddeleri Tebliği ile 21/9/2006 tarihli ve 26296 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddelerinde Kullanılan Tatlandırıcılar Tebliği’ne uygun olmalıdır. Bu ürünlerde, ham maddeden veya diğer bileşenlerden taşınan ancak bebek formüllerinde kullanımına izin verilmeyen katkı maddeleri bulunamaz.

Bulaşanlar

MADDE 7 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler, 17/5/2008 tarihli ve 26879 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddelerindeki Bulaşanların Maksimum Limitleri Hakkında Tebliğ’de yer alan hükümlere uygun olmalıdır.

Hijyen

MADDE 8 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler, 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin Gıda Hijyeni bölümünde yer alan genel kurallara uygun olarak üretilmeli ve bu Tebliğin Ek-6’sında verilen mikrobiyolojik özelliklere uygun olmalıdır.

Ambalajlama, etiketleme ve işaretleme

MADDE 9 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin ambalajlanması, etiketlenmesi ve işaretlenmesinde, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin Ambalajlama ve Etiketleme-İşaretleme bölümü ile 25/8/2002 tarihli ve 24857 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme Yönünden Etiketleme Kuralları Tebliği’nde yer alan hükümlerin yanı sıra;

a) Bebek formülleri eğer tamamen inek sütü proteinlerinden üretilirse “bebek sütü” ifadesi,

b) Ürünün, doğum sonrasında anne sütüyle beslenemeyen bebeklerin özel beslenmesi için uygun olduğuna dair ifade,

c) Tüketime hazır ürünün 100 mL’sinin içerdiği protein, yağ ve karbonhidrat ile yararlanılabilen enerjinin kcal ve kJ olarak sayısal değerleri, Ek-1’de belirtilen her bir mineral ve vitamin ile ilave edilmesi halinde kolin, inositol ve karnitinin ortalama sayısal değerleri,

ç) Ürünün uygun hazırlama ve saklama talimatı,

d) Ürünün uygun olmayan hazırlama, saklama şeklinin sağlığa zararlı olacağına dair uyarı

etikette yer almalıdır.

e) Tüketime hazır ürünün 100 mL’sinde bu Tebliğin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında yer almayan ancak Ek-3’de yer alan besin ögelerinin ortalama sayısal değerleri etikette yer alabilir.

f) Bebek formüllerinin etiketi, anne sütüyle beslenmeyi engellemeyecek ve ürünün uygun kullanımı hakkında gerekli bilgiyi sağlayacak şekilde düzenlenmelidir. Ürün etiketinde “insana özdeş”, “anne gibi”, “adapte” veya benzeri kelimelerin kullanımı yasaktır.

g) “Uyarı” veya eşdeğer bir başlık altında;

1) Anne sütüyle beslemenin üstün olduğu,

2) Bebek formülünün sadece anne sütü ile beslemenin mümkün olmadığı durumlarda ve yetkili sağlık çalışanının önerisi üzerine kullanılması gereken bir ürün olduğu

etikette ayrıca belirtilmelidir.

ğ) Ambalaj ve/veya etiket üzerinde bebek resimleri, her türlü fotoğraf, çizgi ve resim dahil bebek formüllerinin kullanımını özendiren bir yazı/resim bulunamaz. Bu kısıtlamalar ürünün şekli ve  görünüşü için de geçerlidir. Ancak, ürünün bebek formülü olduğunun kolayca anlaşılmasını sağlayan ve hazırlama şeklini gösteren grafikler etikette yer alabilir.

h) Bebek formüllerinin etiketinde Ek-7’deki koşulları sağlamak şartıyla sadece bu ekte bulunan beslenme ve sağlık beyanları yer alabilir.

ı) Bebek formülleri, tüketicilerin bu tip ürünleri açıkça birbirinden ayırt edilebilmesini mümkün kılacak ve böylece bebek formülleri ve devam formülleri arasında herhangi bir karışıklık riskini önleyecek şekilde etiketlenmelidir.

i) Bu Tebliğin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (f), (g), (ğ), (h) ve (ı) bentlerinde yer alan ifadelere aynı zamanda;

1) Ürünün tanıtımında özellikle bebek formüllerinin şekli, görüntüsü veya ambalajı ve kullanılan gıda ile temas eden madde ve malzemelerinde,

2) Reklamında da,

uyulmalıdır.

j) Bebek formüllerinin tanıtımı bilimsel yayınlar ile bebek bakımına özgün yayınlarla sınırlıdır. Bu tanıtım bu Tebliğin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (f), (g), (ğ), (h) ve (ı) bentlerine uygun olarak yapılmalı ve sadece bilimsel bilgiler ile ürünün doğasından kaynaklanan doğru bilgileri içermelidir. Bu tanıtımlarda, biberonla beslemenin emzirmeye eşit veya daha üstün olduğunu ima edecek veya buna yol açacak bir ifade yer alamaz.

k) Satış noktalarında; örnek dağıtarak veya özel gösteriler, indirim kuponları, hediyeler, özel indirimli satışlar, maliyetin altında satılan mallar gibi tüketiciye doğrudan bebek formüllerini almaya teşvik eden diğer promosyonlarla reklam yapmak yasaktır.

l) Bebek formülü üretici ve dağıtıcılarının; genel halka veya gebe kadınlara, annelere veya onların aile fertlerine, ücretsiz veya düşük ücretli ürünler, örnekler veya diğer promosyon hediyeleri, doğrudan veya sağlık sistemi ve sağlık çalışanları yoluyla dolaylı olarak sağlaması yasaktır.

Taşıma ve depolama

MADDE 10 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin taşınması ve depolanması sırasında Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin Gıdaların Taşınması ve Depolanması bölümündeki kurallara uyulmalıdır.

Numune alma ve analiz metotları

MADDE 11 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerden Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin Numune Alma ve Analiz Metodları bölümünde belirtilen kurallara uygun olarak numune alınmalı ve bunlara uluslararası kabul görmüş analiz metotları uygulanmalıdır.

Özel hükümler

MADDE 12 – (1) Bu Tebliğdeki hükümlere uymayan gıdalar bebek formülü olarak satışa sunulamaz veya tanıtılamaz. Ayrıca;

a) Bebeklerin beslenmesiyle ilgili olarak bebek sahibi anne ve gebe kadınları bilgilendirmek için;

1) Emzirmenin yararları ve üstünlüğü,

2) Annenin beslenmesi, emzirmeye hazırlanması, emzirmenin sağlanması ve sürdürülmesi,

3) Biberonla kısmi beslemenin emzirme üzerine olası olumsuz etkisi,

4) Emzirmeme kararı verildiğinde tekrar emzirmeye geri dönüşün zorluğu,

5) Gerekli durumlarda bebek formüllerinin uygun kullanımı

ile ilgili yazılı veya görsel bilgi ve eğitim materyali sağlanmalıdır.

b) Üreticiler ve dağıtıcılar tarafından bilgilendirme veya eğitim amaçlı araç gereçlerin veya materyallerin bağışı sadece gerekli durumlarda ilgili birimlerin talebi üzerine ve Sağlık Bakanlığı’nın yazılı izni veya belirlediği talimatlar doğrultusunda yapılabilir. Bu araç gereç veya materyaller bağış yapan firmanın isim ve logosunu taşıyabilir. Ancak, bebek formüllerinin tescilli bir markasını ifade edemez ve sadece sağlık hizmetleri sistemi yoluyla dağıtılabilir.

c) Kurum ve kuruluşlar tarafından kurum içi kullanımı veya dışarıya dağıtımı için bebek formüllerinin bağışı veya düşük ücretle satışı, sadece bu ürünlerle beslenen bebeklere ve gerek duyulduğu sürece yapılmak üzere bu kurum ve kuruluşlar tarafından yapılabilir veya dağıtılabilir.

Tescil ve denetim

MADDE 13 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünleri üreten ve satan işyerleri; tescil ve izin, ithalat işlemleri, kontrol ve denetim sırasında bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır. Bu hükümlere uymayan işyerleri hakkında gerekli işlemler, 5179 sayılı Kanun hükümlerine göre Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından yapılır.

Avrupa Birliği’ne uyum

MADDE 14 – (1) Bu Tebliğ, 2006/141/EEC sayılı Bebek Formülleri ve Devam Formülleri hakkında Komisyon Direktifi dikkate alınarak Avrupa Birliği’ne uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.

Yürürlükten kaldırılan mevzuat

MADDE 15 – (1) Bu Tebliğin yayım tarihinden itibaren, 28/8/1998 tarihli ve 23447 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Bebek Mamaları-Bebek Formülleri Tebliği yürürlükten kaldırılmıştır.

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Halen faaliyet gösteren ve bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünleri üreten ve satan işyerleri bu Tebliğin yayım tarihinden itibaren bir yıl içerisinde bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır.

Yürürlük

MADDE 16 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 17 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.

Ek-1


Tüketime Hazır Bebek Formüllerinin Temel Bileşimi

Ek-1’de yer alan değerler üretici tarafından verilen kullanım talimatına göre hazırlanan veya doğrudan kullanıma hazır olarak satışa sunulan ürünler için geçerlidir.

1. Enerji

En az                           En çok

60 kcal/100 mL            70 kcal/100mL

(250 kJ/100 mL)          (295 kJ/100 mL)

2. Protein

Protein içeriği = Azot içeriği x 6,25

2.1. İnek sütü proteinlerinden üretilmiş bebek formülleri

En az                           En çok

1,8 g/100 kcal              3 g/100 kcal

(0,45 g/100 kJ)            (0,7 g/100 kJ)

Protein içeriği 0,45 g/100 kJ (1,8 g/100 kcal) ile 0,5 g/100 kJ (2 g/100 kcal) arasında olan inek sütü proteinlerinden üretilmiş bebek formülleri, bu Tebliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde tanımlanan özelliklere uygun olmalıdır.

Eşit enerji değeri için, bebek formülü en az referans proteinin (Ek-2’de tanımlanan anne sütünün) içerdiği faydalanılabilir miktardaki her bir esansiyal ve yarı esansiyal amino asit miktarını içermelidir. Ancak eşit enerji değeri hesaplanırken; metionin/sistin oranı 2’den büyük değilse, metionin ve sistin konsantrasyonu; tirosin/fenilalenin oranı 2’den büyük değilse, fenilalenin ve tirosin konsantrasyonu birlikte ilave edilebilir. Metionin/sistin oranı 2’den büyük olabilir ancak 3’den büyük olamaz; bu oranın 2’den büyük olduğu durumlarda, bebeklerde özel beslenme amaçlı kullanım için uygunluğu bilimsel çerçevede Bakanlıkça değerlendirilir.

2.2. Protein hidrolizatlarından üretilmiş bebek formülleri

En az                           En çok

1,8 g/100 kcal              3 g/100 kcal

(0,45 g/100 kJ)            (0,7 g/100 kJ)

Protein içeriği 0,45 g/100 kJ (1,8 g/100 kcal) ile 0,56 g/100 kJ (2,25 g/100 kcal) arasında olan protein hidrolizatlarından üretilmiş bebek formülleri, bu Tebliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde tanımlanan özelliklere uygun olmalıdır.

Eşit enerji değeri için, bebek formülü en az referans proteinin (Ek-2’de tanımlanan anne sütünün) içerdiği faydalanılabilir miktardaki her bir esansiyal ve yarı esansiyal amino asit miktarını içermelidir. Ancak eşit enerji değeri hesaplanırken; metionin/sistin oranı 2’den büyük değilse, metionin ve sistin konsantrasyonu; tirosin/fenilalenin oranı 2’den büyük değilse, fenilalenin ve tirosin konsantrasyonu birlikte ilave edilebilir. Metionin/sistin oranı 2’den büyük olabilir, ancak 3’den büyük olamaz, bu oranın 2’den büyük olduğu durumlarda, bebeklerde özel beslenme amaçlı kullanım için uygunluğu bilimsel çerçevede Bakanlıkça değerlendirilir.

L-karnitin içeriği en az 0,3 mg/100 kJ (1,2 mg/100 kcal) olmalıdır.

2.3. Tek başına soya proteini izolatlarından veya soya proteini izolatları ile inek sütü proteinleri karışımından üretilmiş bebek formülleri

En az                           En çok

2,25 g/100 kcal            3 g/100 kcal

(0,56 g/100 kJ)            (0,7 g/100 kJ)

Bu bebek formüllerin üretiminde yalnızca soyadan elde edilen protein izolatları kullanılmalıdır.

Eşit enerji değeri için, bebek formülü en az referans proteinin (Ek-2’de tanımlanan anne sütünün) içerdiği faydalanılabilir miktardaki her bir esansiyal ve yarı esansiyal amino asit miktarını içermelidir. Ancak eşit enerji değeri hesaplanırken; metionin/sistin oranı 2’den büyük değilse, metionin ve sistin konsantrasyonu; tirosin/fenilalenin oranı 2’den büyük değilse, fenilalenin ve tirosin konsantrasyonu birlikte ilave edilebilir. Metionin/sistin oranı 2’den büyük olabilir, ancak 3’den büyük olamaz, bu oranın 2’den büyük olduğu durumlarda, bebeklerde özel beslenme amaçlı kullanım için uygunluğu bilimsel çerçevede Bakanlıkça değerlendirilir.

L- karnitin içeriği en az 1,2 mg/100 kcal (0,3 mg/100 kJ) olmalıdır.

2.4. Tüm bebek formüllerinde, aminoasitler bebek formüllerine tek başlarına proteinin besin değerini artırmak amacıyla ve sadece bu amaç için gereken miktarlarda ilave edilebilir.

3. Taurin

Bebek formüllerine ilave edilmesi halinde, taurin miktarı 12 mg/100 kcal (2,9 mg/100 kJ)’den fazla olmamalıdır.

4. Kolin

En az                           En çok

7 mg/100 kcal              50 mg/100 kcal

(1,7 mg/100 kJ)           (12 mg/100 kJ)

5. Yağlar

En az                           En çok

4,4 g/100 kcal              6,0 g/100 kcal

(1,05 g/100 kJ)            (1,4 g/100 kJ)

5.1. Bebek formüllerinde aşağıda belirtilen yağların kullanımı yasaktır.

– susam yağı

– pamuk yağı

5.2. Laurik asit ve miristik asit

En az                           En çok

–                                   Tek başına veya birlikte;

–                                   toplam yağ içeriğinin % 20’si

5.3. Trans yağ asitleri içeriği, toplam yağ içeriğinin % 3’ünü geçmemelidir.

5.4. Erusik asit içeriği, toplam yağ içeriğinin % 1’ini geçmemelidir.

5.5. Linoleik asit (gliseritler formunda = linoleatlar )

En az                           En çok

300 mg/100 kcal          1200 mg/100 kcal

(70 mg/100 kJ)            (285 mg/100 kJ)

5.6. Alfa-linolenik asit içeriği 50 mg/100 kcal (12 mg/100 kJ)’dan az olmamalıdır.

Linoleik asit/alfa-linolenik asit oranı 5’den az 15’den fazla olmamalıdır.

5.7. Uzun zincirli (20-22 karbon atomlu) çoklu doymamış yağ asitleri (PUFA) eklenebilir. Bu durumda, yağ asitleri içeriği;

– n-3 uzun zincirli PUFA için, toplam yağ içeriğinin % 1’ini,

– n-6 uzun zincirli PUFA için, toplam yağ içeriğinin % 2’sini (araşidonik asit (20:4 n-6) için, toplam yağ içeriğinin % 1’ini),

– Eikosapentaenoik asit (EPA; 20:5 n-3) içeriği, dokosahekzaenoik asit (DHA; 22:6 n-3)içeriğini,

– Dokosahekzanoik asit (22:6 n-3) içeriği n-6 uzun zincirli PUFA içeriğini

geçmemelidir.

6. Fosfolipidler

Bebek formüllerinde fosfolipidlerin miktarı 2 g/L’yi geçmemelidir.

7. İnositol

En az                           En çok

4 mg/100 kca               40 mg/100 kcal

(1mg/100 kJ)               (10 mg/100 kJ)

8. Karbonhidratlar

En az                           En çok

9 g/100 kcal                 14 g/100 kcal

(2,2 g/100 kJ)              (3,4 g/100 kJ)

8.1. Bebek formüllerinde sadece aşağıdaki karbonhidratlar kullanılabilir.

– laktoz

– maltoz

– sakaroz

– glikoz

– maltodekstrinler

– glukoz şurubu veya kurutulmuş glukoz şurubu

– ön-pişirme uygulanmış nişasta (doğal halde gluten içermeyen)

– jelatinize edilmiş nişasta (doğal halde gluten içermeyen)

8.2. Laktoz

En az                           En çok

4,5 g/100 kcal              –

(1,1 g/100 kJ)              –

Bu madde soya protein izolatları toplam protein içeriğinin % 50’den fazlasını oluşturan bebek formüllerinde uygulanmaz.

8.3. Sakaroz

Sakaroz yalnızca protein hidrolizatlarından üretilmiş bebek formullerine ilave edilebilir. İlave edilmesi halinde sakaroz miktarı toplam karbonhidrat miktarının %20’sini geçmemelidir.

8.4. Glikoz

Glikoz, yalnızca hidrolize proteinlerden üretilmiş bebek formüllerine ilave edilebilir. İlave edilmesi halinde, glikoz miktarı 0,5 g/100 kJ (2 g/100 kcal)’ü geçemez.

8.5. Ön-pişirme uygulanmış nişasta ve/veya jelatinize nişasta

En az                           En çok

–                                   2 g/100 mL ve toplam karbonhidrat içeriğinin % 30’u

9. Frukto-oligosakkaritler ve galakto-oligosakkaritler

Bebek formüllerine frukto-oligosakkaritler ve galakto-oligosakkaritler ilave edilebilir. İlave edilmesi halinde, bunların miktarı, % 90’ı oligogalaktosil-laktoz ve % 10’u yüksek molekül ağırlıklı oligofruktosil-sakaroz olmak üzere, 0,8 g/100 mL’yi geçemez.

Frukto-oligosakkaritler ve galakto-oligosakkaritlerin diğer kombinasyonları ve maksimum miktarları bilimsel çerçevede Bakanlıkça değerlendirilir.

10 . Mineraller

10.1. İnek sütü proteinlerindenveya protein hidrolizatlarından üretilmiş bebek formülleri:

Mineraller

100 kJ’de

100 kcal’de

En az

En çok

En az

En çok

Sodyum (mg)

5

14

20

60

Potasyum (mg)

15

38

60

160

Klor (mg)

12

38

50

160

Kalsiyum (mg)

12

33

50

140

Fosfor (mg)

6

22

25

90

Magnezyum (mg)

1,2

3,6

5

15

Demir (mg)

0,07

0,3

0,3

1,3

Çinko (mg)

0,12

0,36

0,5

1,5

Bakır (mcg)

8,4

25

35

100

İyot (mcg)

2,5

12

10

50

Selenyum (mcg)

0,25

2,2

1

9

Mangan (mcg)

0,25

25

1

100

Florür (mcg)

25

100

Kalsiyum/fosfor oranı 1’den az 2’den fazla olmamalıdır.

10.2. Soya protein izolatlarından, tek başına veya inek sütü proteinleri karıştırılarak üretilmiş bebek formülleri

Demir ve fosfor hariç olmak üzere bu ürünler için Ek-1’in 10.1 inci maddesindeki değerler geçerlidir. Demir ve fosfor için ise;

Mineraller

100 kJ’de

100 kcal’de

En az

En çok

En az

En çok

Demir (mg)

0,12

0,5

0,45

2

Fosfor (mg)

7,5

25

30

100

11. Vitaminler

Vitaminler

100 kJ’de

100 kcal’de

En az

En çok

En az

En çok

A vitamini (mcg-RE)(1)

14

43

60

180

D vitamini (mcg) (2)

0,25

0,65

1

2,5

Tiamin (mcg)

14

72

60

300

Riboflavin (mcg)

19

95

80

400

Niasin (mcg) (3)

72

375

300

1500

Pantotenik asit (mcg)

95

475

400

2000

B6 vitamini (mcg)

9

42

35

175

Biotin (mcg)

0,4

1,8

1,5

7,5

Folik asit (mcg)

2,5

12

10

50

B12 vitamini (mcg)

0,025

0,12

0,1

0,5

C vitamini (mg)

2,5

7,5

10

30

K vitamini (mcg)

1

6

4

25

E vitamini (mg a-TE)(4)

0,5/g PUFA (linolenik asit cinsinden) içerdiği çift bağlı (5) PUFA miktarına bağlı olarak düzenlenmelidir, ancak hiçbir durumda 0,1 mg/100 kJ’den az olamaz.

1,2

0,5/g PUFA (linolenik asit cinsinden)içerdiği çift bağlı (5) PUFA miktarına bağlı olarak düzenlenmelidir, ancak hiçbir durumda 0,5 mg/100 kcal’den az olamaz.

5

(1) RE = tüm trans retinol eşdeğeri

(2) Kolekalsiferol formunda,10 mcg = 400 I.U. D vitamini

(3) Niasine dönüşen formlar

(4) a-TE = d-a-tokoferol eşdeğeri

(5) 0,5 mg a-TE/1 g linoleik asit (18:2 n-6); 0,75 mg a-TE/1 g a-linolenik asit (18:3 n-3); 1,0 mg a-TE/1 g araşidonik asit (20:4 n-6); 1,25 mg a-TE/1 g eikosapentaenoik asit (20:5 n-3); 1,5 mg a-TE/1 g dokosahekzaenoik asit (22:6 n-3)

12 . Eklenebilecek nükleotidler

Nükleotidler

En çok (1)

mg/100 kJ

mg/100 kcal

sitidin 5’-monofosfat

0,60

2,50

üridin 5’-monofosfat

0,42

1,75

adenozin 5’-monofosfat

0,36

1,50

guanozin 5’-monofosfat

0,12

0,50

inosin 5’-monofosfat

0,24

1,00

(1) Nükleotidlerin toplam miktarı 5 mg/100 kcal (1,2 mg/100 kJ)’yi geçmemelidir.

Ek-2


Anne Sütündeki Esansiyel ve Yarı Esansiyel Amino Asitler

Amino Asitler

mg/100 kJ (1)’de

mg/100 kcal’de

Sistin

9

38

Histidin

10

40

İzolösin

22

90

Lösin

40

166

Lizin

27

113

Metionin

5

23

Fenilalanin

20

83

Treonin

18

77

Triptofan

8

32

Tirozin

18

76

Valin

21

88

(1) 1 kJ = 0,239 kcal

Ek-3


Bebek Formüllerine Eklenebilecek Besin Ögeleri

1. Vitaminler

Vitaminler

Vitamin Formülasyonu

A vitamini

Retinil asetat

Retinil palmitat

Retinol

D vitamini

D2 vitamini (ergokalsiferol)

D3 vitamini (kolekalsiferol)

B1 vitamini

Tiamin hidroklorür

Tiamin mononitrat

B2 vitamini

Riboflavin

Riboflavin-5’-fosfat, sodyum

Niasin

Nikotinamid

Nikotinik asit

B6 vitamini

Pridoksin hidroklorür

Pridoksin-5’-fosfat

Folat

Folik asit

Pantotenik asit

D-pantotenat, kalsiyum

D-pantotenat, sodyum

Dekspantenol

B12 vitamini

Siyanokobalamin

Hidroksikobalamin

Biotin

D-biotin

C vitamini

L-askorbik asit

Sodyum L-askorbat

Kalsiyum L-askorbat

6-palmitil-L-askorbik asit (askorbil palmitat)

Potasyum askorbat

E vitamini

D-alfa tokoferol

DL-alfa tokoferol

D-alfa tokoferol asetat

DL-alfa tokoferol asetat

K vitamini

Fillokuinon (Fitomenadion)

2. Mineraller

Mineraller

İzin Verilen Tuzlar

Kalsiyum (Ca)

Kalsiyum karbonat

Kalsiyum klorür

Sitrik asidin kalsiyum tuzları

Kalsiyum glukonat

Kalsiyum gliserofosfat

Kalsiyum laktat

Ortofosforik asidin kalsiyum tuzları

Kalsiyum hidroksit

Magnezyum (Mg)

Magnezyum karbonat

Magnezyum klorür

Magnezyum oksit

Ortofosforik asidin magnezyum tuzları

Magnezyum sülfat

Magnezyum glukonat

Magnezyum hidroksit

Sitrik asidin magnezyum tuzları

Demir (Fe)

Demir-II sitrat

Demir-II glukonat

Demir-II laktat

Demir-II sülfat

Demir-III amonyum sitrat

Demir-II fumarat

Demir-III difosfat (Demir-III pirofosfat)

Demir –II bisglisinat

Bakır (Cu)

Bakır sitrat

Bakır glukonat

Bakır sülfat

Bakır-lizin kompleksi

Bakır karbonat

İyot (I)

Potasyum iyodür

Sodyum iyodür

Potasyum iyodat

Çinko (Zn)

Çinko asetat

Çinko klorür

Çinko laktat

Çinko sülfat

Çinko sitrat

Çinko glukonat

Çinko oksit

Mangan (Mn)

Mangan karbonat

Mangan klorür

Mangan sitrat

Mangan sülfat

Mangan glukonat

Sodyum (Na)

Sodyum bikarbonat

Sodyum klorür

Sodyum sitrat

Sodyum glukonat

Sodyum karbonat

Sodyum laktat

Ortofosforik asidin sodyum tuzları

Sodyum hidroksit

Potasyum (K)

Potasyum bikarbonat

Potasyum karbonat

Potasyum klorür

Sitrik asidin potasyum tuzları

Potasyum glukonat

Potasyum laktat

Ortofosforik asidin potasyum tuzları

Potasyum hidroksit

Selenyum (Se)

Sodyum selenat

Sodyum selenit

3. Amino asitler ve diğer azot içeren bileşikler

L-sistin ve L-sistin hidroklorür

L-histidin ve L-histidin hidroklorür

L-izolösin ve L-izolösin hidroklorür

L-lösin ve L-lösin hidroklorür

L-lisin ve L-lisin hidroklorür

L-sistein ve L-sistein hidroklorür

L-metionin

L-fenilalanin

L-treonin

L-triptofan

L-tirosin

L-valin

L-karnitin ve L-karnitin hidroklorür

L-karnitin-L tartarat

Taurin

sitidin 5’-monofosfat ve sitidin 5’-monofosfatın sodyum tuzu

üridin 5’-monofosfat ve üridin 5’-monofosfatın sodyum tuzu

adenosin 5’-monofosfat ve adenosin 5’-monofosfatın sodyum tuzu

guanosin 5’-monofosfat ve guanosin 5’-monofosfatın sodyum tuzu

inosin 5’-monofosfat ve inosin 5’-monofosfatın sodyum tuzu

4. Diğerler

Kolin

Kolin klorür

Kolin sitrat

Kolin bitartarat

İnositol

Ek-4

Bebek Formüllerinde Pestisit Maksimum Kalıntı Limitleri

Pestisit veya Pestisit Metaboliti

Maksimum Kalıntı Limiti (mg/kg)

Cadusafos

0,006

Demeton-S-methyl/demeton-S-methyl sulfone/oxydemeton-methyl

(tek başına veya birlikte demeton-S-methyl olarak ifade edilir)

0,006

Ethoprophos

0,008

Fipronil

(fipronil ve fipronil-desulfinyl toplamı fipronil olarak ifade edilir)

0,004

Propineb/propylenethiourea

(propinep ve propylenethiourea toplamı)

0,006

Ek-5

Bebek Formüllerinin Üretiminde Kullanılacak Tarımsal Ürünlerde Kullanılmaması Gereken Pestisitler

Kimyasal İsim (Kalıntı Tanımı)

Disulfoton (disulfoton, disulfoton sulfoxide ve disulfoton sulfone’un toplamı disulfoton olarak ifade edilir)

Fensulfothion (fensulfothion, fensulfothion oksijen analogları ve bunların sulfonlarının toplamı

fensulfothion olarak ifade edilir)

Fentin, triphenyltin katyonu olarak ifade edilir

Haloxyfop (haloxyfop, haloxyfop tuzları ve haloxyfop konjuge esterlerinin toplamı haloxyfop olarak ifade edilir)

Heptachlor ve trans-heptachlor epoxide, heptachlor olarak ifade edilir

Hexachlorobenzene

Nitrofen

Omethoate

Terbufos (terbufos, terbufos sulfoxide ve terbufos sulfone’un toplamı terbufos olarak ifade edilir)

Aldrin ve dieldrin, dieldrin olarak ifade edilir

Endrin

Ek-6

Bebek Formüllerinin Mikrobiyolojik Özellikleri

Mikroorganizma

Sayı

(kob (1)/g)

Toplam aerobik mezofilik canlı

1,0×104

Koliform

2,0×101

Toplam küf ve maya

1,0×102

Bacillus cereus

1,0×102

Escherichia coli

bulunmamalı

Salmonella spp.

25 g’da bulunmamalı

Staphylococcus aureus

bulunmamalı

Enterobacter sakazakii

25 g’da bulunmamalı

Clostridium perfringens

bulunmamalı

Listeria monocytogenes

25 g’da bulunmamalı

(1) kob = Koloni oluşturan birim

Sterilize edilerek dayanıklı hale getirilmiş tüketime hazır haldeki bebek formüllerinde canlı mikroorganizma bulunmamalıdır.

Ek-7


Bebek Formüllerinde Beslenme ve Sağlık Beyanları

1. Beslenme Beyanları

Beyan

Beyan Koşulu

1.1. Sadece laktoz içerir.

Karbonhidrat olarak sadece laktoz içermelidir.

1.2. Laktoz içermez.

Laktoz miktarı en çok 2,5 mg/100 kJ (10 mg/100 kcal) olmalıdır.

1.3. “Uzun zincirli PUFA ilave edilmiştir.” veya “Dokosahekzanoik asit ilave edilmiştir.”

Dokosahekzanoik asit miktarı toplam yağ asidi miktarının % 0,2’sinden az olmamalıdır.

1.4. Aşağıdaki bileşenlerin ilave edilmesi halinde isteğe bağlı olarak beslenme beyanı:

İlave edilmesi durumunda Ek 1’deki koşulları sağlamalıdır.

1.4.1. Taurin ilave edilmiştir.

1.4.2. Frukto-oligosakkarit ve galakto-oligosakkarit ilave edilmiştir.

1.4.3. Nükleotid ilave edilmiştir.

2. Sağlık Beyanları

Beyan

Beyan Koşulu

2.1. Süt proteinlerinin neden olduğu alerji riski azaltılmıştır.

Allerjen veya antijen özellikler azaltılmıştır.

Aşağıdaki durumlarda bu beyanlara izin verilir;

a) Bu beyanı destekleyen veriler bilimsel çerçevede Bakanlıkça değerlendirilir.

b) Bebek formülleri, Ek-1’in 2.2 inci maddesinde yer alan koşulları sağlamalı ve immünoreaktif protein miktarı bebek formüllerindeki azot içeren maddelerin % 1’inden daha az olmalıdır.

c) Hidrolize proteinlere aşırı duyarlılığı olan bebeklerin en az % 90’ı (güven aralığı % 95) tarafından tolere edilebildiği bilimsel çerçevede Bakanlıkça kabul edilmez ise ürünün parçalanmamış proteinlere karşı alerjisi olan bebekler tarafından tüketilmemesi gerektiği etiket üzerinde belirtilmelidir.

d) Bebek formülleri, hayvanlara ağızdan verildiğinde duyarlılığa yol açmamalıdır.

Ek-8

İnek Sütü Proteininden Elde Edilmiş Hidrolize Peynir Altı Suyu Proteinlerinden Üretilen, Protein İçeriği 0,56 g/100 kJ (2,25 g/100 kcal)’ den Az Olan Bebek Formüllerinde Kullanılan Proteinlerin Kaynağı, Protein İçeriğinin Spesifikasyonları ve Proteinlerin İşlenmesi

1. Protein içeriği

Protein içeriği = Azot içeriği x 6,25

En az En çok

1,86 g/100 kcal                     3 g/100 kcal

(0,44 g/100 kJ)                      (0,7 g/100 kJ)

2. Protein kaynağı

Protein kaynağı, kimozin kullanılarak kazeinin enzimatik çökelmesinden sonra, inek sütünden elde edilen; % 63 oranında kazeino-glikomakropeptid içermeyen peynir altı suyu protein izolatı ile % 37 oranında tatlı peynir altı suyu protein konsantresinden oluşan demineralize tatlı peynir altı suyu proteini bileşiminden oluşmalıdır. Bu bileşimde;

(a) kazeino-glikomakropeptidden ari peynir altı suyu protein izolatı;

1)       kurumaddesinde en az % 95 protein içermeli,

2)       protein denaturasyonu % 70’den az olmalı,

3)       en fazla % 3 kül içeriğine sahip olmalıdır.

(b) tatlı peynir altı suyu protein konsantresi;

1)       kurumaddesinde en az % 87 protein içermeli,

2)       protein denaturasyonu % 70’den az olmalı,

3)       en fazla % 3,5 kül içeriğine sahip olmalıdır.

3. Proteinin işlenmesi

Birbirini takip eden iki hidroliz basamağı arasında ısıl işlem ( 80 °C ila 100 °C’de3 ila 10 dakika) yardımıyla, tripsin preparatı kullanılarak yapılan iki aşamalı hidroliz sürecidir.

Ek-9


Bebek Formüllerinin Beslenme Etiketlemesinde Kullanılacak Referans Değerler

Besin Öğesi

Referans Değer

A Vitamini (mcg)

400

D Vitamini (mcg)

7

E Vitamini (mg TE)

5

K Vitamini (mcg)

12

C Vitamini (mg)

45

Tiamin (mg)

0,5

Riboflavin (mg)

0,7

Niasin (mg)

7

B6 Vitamini (mg)

0,7

Folat (mcg)

125

B12 Vitamini (mcg)

0,8

Pantotenik Asit (mg)

3

Biotin (mcg)

10

Kalsiyum (mg)

550

Fosfor (mg)

550

Potasyum (mg)

1000

Sodyum (mg)

400

Klor (mg)

500

Demir (mg)

8

Çinko (mg)

5

İyot (mcg)

80

Selenyum (mcg)

20

Bakır (mg)

0,5

Magnesyum (mg)

80

Mangan (mg)

1,2

Kaynak: IEGM